කීර්තිමත් ජ්‍යෙෂ්ඨ මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිකයෙකු, නීතිවේදියෙකු, කතුවරයෙකු සහ කවියෙකු වූ බැසිල් ප්‍රනාන්දු මහතා අභාවප්‍රාප්ත විය. මානව හිමිකම්, නීතිය, සාහිත්‍ය සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් ඔහු කළ සුවිශේෂී මෙහෙවර වෙනුවෙන් ඔහු ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් දැඩි ලෙස සම්භාවනාවට පාත්‍ර වූවෙකි.
ආන්තික ප්‍රජාවන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි සහ ක්‍රමානුකූල අසාධාරණයන්ට එරෙහිව නිර්භීතව හඬ නැඟූ දැවැන්ත චරිතයක් ලෙස ඔහු ගෝලීය වශයෙන් මතකයේ රැඳෙනු ඇත. ආසියාතික සිවිල් සමාජ රාමු හැඩගැස්වීමට ඔහු දැක්වූ දායකත්වය අමතක කළ නොහැකිය.
යුක්තිය සහ මානව ගෞරවය වෙනුවෙන් කැප වූ දිවියක්
ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබූ බැසිල් ප්‍රනාන්දුගේ වෘත්තීය දිවිය දශක කිහිපයක් පුරා මෙන්ම මහාද්වීප කිහිපයක් පුරා විහිදී ගියේය. ඔහු සිය වෘත්තීය ජීවිතය නීතිඥවරයෙකු ලෙස ආරම්භ කළ අතර, පසුව කාම්බෝජයේ (UNTAC) සමඟ එක්වී ගැටුම්වලින් පසු සහ පශ්චාත්-කොමියුනිස්ට් සමාජවල නීතියේ ආධිපත්‍යය බිඳවැටීම පිළිබඳව ගැඹුරු අධ්‍යයනයන් සිදු කළේය.
වගවීම සඳහා ප්‍රබල හඬක් නැඟූ ඔහු, හොංකොං පදනම් කරගත් ආසියාතික මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව (AHRC) සහ ආසියාතික නීති සම්පත් මධ්‍යස්ථානය (ALRC) සමඟ දිගු කලක් සම්බන්ධ වී කටයුතු කළ අතර, එහි විධායක අධ්‍යක්ෂ ඇතුළු ප්‍රධාන තනතුරු හෙබවීය. එම වේදිකා හරහා ඔහු දකුණු සහ අග්නිදිග ආසියාව පුරා රාජ්‍ය දණ්ඩමුක්තිය, අධිකරණ අසාර්ථකවීම් සහ වධහිංසා පැමිණවීම් කෙරෙහි ජාත්‍යන්තර අවධානය යොමු කළේය.
ප්‍රධාන සම්මාන:
- Right Livelihood සම්මානය (2014): ආසියාවේ මානව හිමිකම් ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සහයෝගය දැක්වීමට සහ ලේඛනගත කිරීමට ඔහු කළ සේවය සහ කැපී පෙනෙන සේවය වෙනුවෙන් පිදිනි.
- ක්වංජු මානව හිමිකම් ත්‍යාගය (2001): නීතිමය ප්‍රතිසංස්කරණ සහ සංහිඳියාව වෙනුවෙන් ඔහු කළ නොնැමෙන දායකත්වය අගයමින් පිරිනැමුණි.
- ආයතනික නවෝත්පාදන: බිම් මට්ටමේ අධ්‍යාපනය මානව හිමිකම් සමඟ සම්බන්ධ කිරීමේ සංකල්ප (මානව හිමිකම් ලිපි හුවමාරු පාසල වැනි) හඳුන්වා දීමට පුරෝගාමී විය.
- සෑම වසරකම ඔක්තෝබර් 27 වනදා අතරුදහන්වුවන්ගේ සැමරුම පැවැත්වෙන ස්මාරකය ගොඩනැගිමටද ඔහු පුරෝගාමිකයෙකු ලෙස කටයුතු කර තිබුණි.
